Mutabakat Metni

ENGELLİ ÇOCUK HAKLARI AĞI

MUTABAKAT METNİ

GİRİŞ

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1959 tarihinde kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye’nin de dahil olduğu 197 ülkenin taraf olduğu sözleşme en fazla ülkenin onayladığı insan hakları belgesidir. Türkiye, ÇHS'yi 14 Eylül 1990'da imzalamış ve sözleşme 27 Ocak 1995'te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

BM Genel Kurulu’nda 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilip 3 Mayıs 2008’de yürürlüğe giren Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHS) ise Türkiye Cumhuriyeti tarafından 27 Mayıs 2009 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmış ve imzalanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti 12 Aralık 2014’te Bireysel Başvuru Hakkı Ek Protokolüne de imza atmıştır.

BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 23. Maddesinin 1. Fıkrasında;

Taraf devletler, zihinsel ya da bedensel engelli çocukların saygınlıklarını güvence altına alan, özgüvenlerini geliştiren ve toplumsal yaşama etkin biçimde katılmalarını kolaylaştıran şartlar altında eksiksiz bir yaşama sahip olmalarını kabul ederler.” denmektedir.

BM, EHS Başlangıç bölümünde engelli çocukların diğer çocuklarla eşit bir şekilde tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam olarak yararlanması gerektiğini kabul ederek Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde taraf devletlerin üstlendiği yükümlülükleri anımsatmakta, İlkeler bölümünde ise “Engelli çocukların gelişen kapasitelerine ve kendi kimliklerini koruyabilmeleri için haklarına saygı duyulmasını” temel ilke olarak kabul etmektedir.

BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin engelli çocuklarla ilgili 7.maddesinde şu hükümler yer almaktadır;

  1. Taraf Devletler, engelli çocukların diğer çocuklarla eşit bir şekilde tüm insan temel hak ve özgürlüklerinden tam olarak yararlanmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alır.
  2. Engelli çocuklarla ilgili tüm eylemlerde çocuğun en yüksek çıkarının gözetilmesine öncelik verir.
  3. Taraf Devletler engelli çocukların kendilerini etkileyen her konuda diğer çocuklarla eşit koşullar altında görüşlerini serbestçe ifade etme hakkına sahip olmalarını, yaşları ve olgunluk seviyelerine göre görüşlerine önem verilmesini ve onlara bu hakkın tanınması için engeline ve yaşına uygun destek sunulmasını sağlar.

Bu bağlamda Türkiye’de 2016 yılı aralık ayında ‘Engelli Çocuk Hakları Ağı (EÇHA) çok önemli bir görevi üstlenmiştir. EÇHA çalışmalarında engelli çocukların haklarını yasal garanti altına alan, başta Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Engelli Hakları Sözleşmesi’ndeki ilgili maddeler olmak üzere, ulusal ve uluslararası yasaları temel alır ve çalışmalarına bu şekilde yön verir. Ağ, tüm çocukları birer birey olarak kabul eder ve engelli çocukların öncelikle çocuk olduğu gerçeğini unutmaz.

AMAÇ

EÇHA, Türkiye’de engelli çocuk hakları konusunda görev yapan ulusal ve/ya yerel sivil toplum örgütleri, üniversiteler, meslek örgütleri vb. kurumlar ile güçlü bir ortak ses oluşturabilmesini sağlamak, hakların korunması ve geliştirilmesi konusunda rol ve etkilerinin arttırılmasına katkıda bulunmaktadır.

EÇHA, engelli çocukların haklarını görünür kılmak, bu hakları korumak, engelli çocuğa yönelik her türlü şiddeti, ihmali, ayrımcılığı ve engelli çocuğa gerçekleştirilen psikolojik, fiziksel, şiddet içerikli veya herhangi bir istismarı, mevzuattan kaynaklı yoksunlukları ve hak ihlallerini tespit etmek ve önlemek amacı ile çalışır. Bunu yaparken gösterge temelli ve kanıta dayalı izleme ve savunu rolünü güçlendirmek; yani savunu, lobicilik, takip ve farkındalık çalışmaları yapmak, iyi uygulama örneklerini paylaşmak ve çözüm önerileri geliştirmek için faaliyetlerde bulunur.

HEDEF

  1. BMEHS, BMÇHS ve ilgili kanunlar bağlamında Türkiye’de engelli çocuk haklarını görünür kılmak ve hakların kullanımının hayata geçirilmesini sağlamak,
  2. Engelli çocuğa yönelik şiddet, sömürü, ayrımcılık, istismar ve ihmal konularına özel olarak dikkat çekmek ve cezasızlıkla mücadele etmek,
  3. Sivil toplumun engelli çocuk haklarını koruma ve savunmaya yönelik izleme rolünü güçlendirmek üzere strateji ve yöntem geliştirmek ve bunları uygulamak, veri toplama ve değerlendirme yoluyla savunu faaliyeti yapmak,
  4. Hükümet, kamu idaresi, yerel yönetimler ve diğer karar alıcıların bu konudaki politika, hizmet ve sorumluluklarını engelli çocuk yararına değiştirmeleri konusunda baskı grubu oluşturmak,
  5. Engelli çocuk hakları konusunda ulusal ve uluslararası kuruluşlara rapor hazırlamak,
  6. Çocuklarla veya çocuklar için çalışan sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri, üniversiteler vb. kurumlar ve aktivistler arasında etkin ortaklık kurmak, bu konuda farkındalık yaratmak ve bu ortaklığın sürdürülebilir kılınmasını sağlamak,
  7. Üyelerin kapasitesini geliştirmek için sürdürülebilir programlar geliştirmek, fırsatlar oluşturmak,
  8. Çocuk katılımını ağ çalışmalarında etkin kılmaktır.

ÇALIŞMA PRENSİPLERİ VE SORUMLULUKLARI

  1. EÇHA, kendini oluşturan üyeler üstünde bir üst kimlik oluşturmaz, böyle bir sorumluluk üstlenmez.
  2. EÇHA kendi içinde yatay bir örgütlenmeyi esas alır.
  3. Ağ üyelerinin tümü Ağ Kurulu’nu oluşturur ve Ağ Kurulu’nda alınacak kararları Sekretarya uygular.
  4. EÇHA, konu ile ilgili çalışan ve üyelik protokolüne, mutabakat metnine uygun çalışmayı kabul eden her sivil toplum örgütü, ağ ve platformun katılımına açıktır.
  5. Ağ, çalışmalarını BM EHS ve ÇHS’de bahsi geçen yaşama ve gelişme hakkı, temel yaşam hakları, çocuğun yüksek yararının gözetilmesi, çocuğun katılımının sağlanması ve ayrımcılık gözetmeme olarak düzenlenmiş dört şemsiye hakkın rehberliğinde yürütür.
  6. Ağ üyeleri, kendi kurumsal çalışma yöntemleri ile uyumlu olduğu takdirde savunu faaliyetleri yürütmeye, olanakları ve güçlerini bir baskı grubu oluşturmak için kullanmaya çaba harcar.
  7. EÇHA bağımsız bir örgütlenmedir. Tüm siyasi partilere eşit mesafede politika üretir. Ağ üyeleri de ağın çalışmalarında herhangi bir siyasi oluşumun çıkarlarını gözetmeyeceklerini taahhüt ederler.
  8. EÇHA, ilke olarak her türlü ayrımcılığı reddeder.
  9. EÇHA, toplumsal cinsiyet eşitliğini savunur.
  10. Ağın karar alma süreçleri katılımcılık ve şeffaflık ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilir.

OYLAMALAR

EÇHA’da oylamalar aşağıdaki usullere göre yapılır:

  1. Ağ Kuruluna sunulacak herhangi bir oylama işlemi, oylama konusu Sekretarya’ya ulaştığı tarihten itibaren gerekli tüm belgelerin tam olması durumunda 1 hafta içerisinde tamamlanır.
  2. EÇHA, oylamaları online olarak gerçekleştirilebilir.
  3. Oylama sonucu, oylamaya katılan üyelerin çoğunluk kararına göre belirlenir. Oylamada eşitlik olması halinde oylama 1 kez yenilenir, sonucun tekrar eşitlik olması halinde kabul edilmiş sayılır.
  4. Her üyenin bir oy hakkı vardır. Aynı üye tarafından iki oy kullanılması durumunda ilk oy geçerli sayılır.
  5. Gözlemci üye statüsünde olan üyelerin oy kullanması durumunda oyları geçersiz sayılacaktır.
  6. Ağ Kurulu, Ağ faaliyetlerinin sürdürülmesi için görev ve yetki alanına giren konularla ilgili her ayın son haftasında toplantısız olarak dijital ortamda yapılacak olan oylamalar ile karar alır.

ÜYELİK

1) Ağ Üyelik Başvuru ve Değerlendirme Süreci

EÇHA’ya üyelik başvuru ve değerlendirme sürecine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir:

a) EÇHA’nın web sitesinde yer alan Kurumsal Üyelik Formu’nu elektronik olarak doldurulur.

b) Başvuru sahiplerine Sekretarya tarafından formda belirtilen e-posta adresi üzerinden üyelik için gerekli evrakları içeren bir eposta gönderilir.

b) Başvuru sahipleri, bu epostada bahsedilen ve aşağıda detaylıca belirtilen üyelik evraklarını elektronik ortamda düzenler; ıslak imzalı ve kaşeli/mühürlü bir şekilde talep edilen diğer ek belgeler ile birlikte online olarak EÇHA’nın kurumsal e-posta adresine gönderir. Bu evrakların EÇHA tarafından matbu olarak talep edilme hakkı saklıdır. Bu durumda başvuru sahibi kendilerine söylenen posta adresine evrakları gönderici ödemeli olarak istenen tarihe kadar gönderir. Başvuru sahibinin gönderdiği belgelerde eksiklik olması durumunda üyelik başvurusu işleme alınmaz.

c) Üyelik başvurusu, tüm evrakların tam olması durumunda ilk sekretarya toplantısında sekretarya tarafından idari kontrolden geçirilir. Sekretarya, belgelerin idari kontrolünü gerçekleştirdikten sonra üyelik başvurusunu 7 gün içerisinde Ağ Kurulu’na sunar ve oylama elektronik olarak yapılır. Elektronik oylamada “Onaylıyorum” ve “Onaylamıyorum” seçeneği bulunur. “Onaylamıyorum” seçeneğini işaretleyen Ağ Kurulu üyesinin gerekçe sunması zorunludur. Gerekçesi belirtilmemiş olan ‘’Onaylamıyorum’’ oyları geçersiz sayılır.

d) Üyelik başvuru sürecinde eksik evrak gönderen başvuru sahiplerine, 7 gün içerisinde üyelik başvurularının eksik evrak sebebiyle kabul edilmediğine dair bilgilendirme e-postası gönderilir.

e) Başvuru sahiplerinin üyeliğe kabul edilmeleri için karar yeter sayısı, oylamaya katılan üyelerin oy çokluğudur. Eşitlik olması halinde oylama 1 kez yenilenir; oylama sonucunun tekrar eşit çıkması halinde üyelik başvurusu kabul edilmiş sayılır.

f) Üyeliğe kabul edilen başvuru sahiplerine Sekretarya tarafından 7 gün içinde bilgilendirme e-postası gönderilir.

g) Üyelik başvuruları sadece genel merkezlere açık olup şubeler başvuru yapamaz.

2) Üyelik Evrakları

Tüzel Kişiler

I. Onaylı tüzük veya vakıf senedi,

II. Faaliyet belgesi,

III. Yönetim kurulu kararı,

IV. Temsiliyet formu,

V. Çocuk hakları alanında faaliyette bulunduğunu gösterir belge (tüzük, vakıf senedi, faaliyet raporu vb. evrak),

VI. İmzalı ve kaşeli EÇHA Mutabakat Metni ve Protokol metni,

VII. EÇHA üyesi kuruluştan alınmış bir referans mektubu

Tüzel Kişiliği Olmayan Örgütler (Ağ ve Platformlar)

I. Ağ veya Platformun Yetkili Kurul Kararı,

II. Ağ veya Platformun Mutabakat Metni,

III. Temsiliyet Formu,

IV. Çocuk hakları alanında faaliyette bulunduğunu gösterir faaliyet raporu vb. evrak,

V. İmzalı ve kaşeli EÇHA Mutabakat Metni ve Protokol metni,

VI. EÇHA üyesi kuruluştan alınmış bir referans mektubu

Üyelik Türleri

Engelli Çocuk Hakları Ağı (EÇHA) üyelik türleri ile hak ve sorumlulukları aşağıda belirtildiği gibidir:

Aktif Üyelik

  1. Ağ üyelik başvurusu kabul edilen her üye, aktif üyelik statüsü kazanır.
  2. Aktif üyelik statüsünün korunması için Ağ tarafından gerçekleştirilen toplantılar ve oylamaların yıl içinde Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık aylarını kapsayan altı aylık periyotlarında asgari %80’ine katılım sağlanması zorunludur.
  3. Sekretarya, her yıl Haziran ve Aralık aylarında üye değerlendirmesi yaparak bahsi geçen periyotta gerçekleştirilen toplantı ve oylamaların %80’ine katılmamış aktif üyeleri gözlemci üyelik statüsüne geçirir. Konu ile ilgili üye kuruma Sekretarya tarafından 7 gün içinde bilgilendirme yapılır.
  4. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ Kurulu’na katılma, söz ve oy hakkına sahiptir.
  5. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ Kurulu’nda Sekretarya’da görev almak için aday olma hakkına sahiptir. Adaylık başvuruları seçimlerden en az 30 gün öncesinde alınacak olup Sekretarya’da görev almak için adayların aktif üyelik kriterlerini taşıyıp taşımadığı kontrol edilir.
  6. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ bünyesinde oluşturulacak olan bilim ve danışma kurulunda gerekli şartları taşımaları halinde görev alma hakkına sahiptir.
  7. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ’ın sunduğu ürün, imkân ve hizmetlerden diğer aktif üyelerle eşit şekilde yararlanma hakkına sahiptir.
  8. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, her 2 yılda bir yüz yüze yapılacak olan Ağ Kurulu toplantısına mücbir sebepler dışında katılım göstereceğini taahhüt eder. Üyenin bir temsilcisi mücbir sebeple Ağ Kurulu toplantısına katılamıyorsa, katılacak olan temsilci Ağ Kurulu toplantısından 7 gün öncesine kadar bildirir. Aksi takdirde üye, toplantıya katılma hakkını kaybeder.
  9. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, elektronik ortamda yapılan oylamalara belirtilen gün içerisinde katılım göstereceğini taahhüt eder.
  10. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ temsilcisini güncel tutmak zorundadır. Temsilci değişikliği olması halinde değişiklik tarihinden itibaren 7 gün içinde ilgili değişiklik ve yeni temsilci bilgilerini Sekretarya’ya yeni temsiliyet formu ile eposta olarak bildireceğini taahhüt eder. Temsilci değişikliğini EÇHA’ya bildirmeyen üyeler, durum tespit edildiğinde 6 aylık dönemin bitmesi beklenmeden gözlemci üyelik statüsüne alınır.
  11. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, Ağ çalışmalarında işbu mutabakat metninde yer alan ilke ve değerlere uygun tutum ve davranış sergileyeceğini taahhüt eder.

Gözlemci Üyelik

  1. Aktif üyelik statüsünde olan her üye, aktif üyelik statüsünü kaybettiğinin Sekretarya tarafından tespit edilmesinin ardından 7 gün içinde Sekretarya kararıyla “Gözlemci Üyelik” statüsüne geçirilir. İlgili karar Ağ üyesine karar gününden itibaren 7 gün içerisinde eposta ile bildirilir. Gözlemci Üye statüsüne geçirilen üye 7 gün içerisinde gerekçeli yazı ile itiraz dilekçesini Sekretarya’ya sunabilir. Konu takip eden ilk Sekretarya toplantısında karara bağlanır.
  2. Gözlemci üyelik statüsünde olan üyeler, gelecek 6 aylık periyotta Ağın düzenlediği çalışmaların %80’ine katılmaları durumunda Sekretarya kararı ile aktif üyelik statüsüne geçirilir. İlgili sürecin takibi ve raporlanması Sekretarya’nın sorumluluğundadır.
  3. Gözlemci üyelik statüsünde olan üyeler, Ağ’ın kamuya açık imkân ve kapasitesi ile ürün ve hizmetlerinden aktif üyelerden sonra yararlanma hakkına sahiptir. Bahsi geçen imkanlardan öncelikle aktif üyeler, sonra gözlemci üyeler ve ardından Ağ’a üye olmayan diğer kurum ve kuruluşlar faydalanırlar.
  4. Gözlemci üyelik statüsünde olan üyelerin, Ağ Kurulu’na katılma hakkı olmakla birlikte oy hakları bulunmamaktadır.
  5. Gözlemci üyelik statüsünde olan üyeler, Sekretarya’da görev almak için aday olamazlar.
  6. Gözlemci üyelik statüsünde olan üyeler, Ağ adına hiçbir iş ya da işlem gerçekleştiremezler. Sadece Ağ bünyesinde kurulmuş olan çalışma gruplarında aktif görev alabilirler.
  7. Aktif üyelik statüsünde olan üyeler, her zaman çeşitli sebeplerle Ağ çalışmalarında aktif olamayacakları gerekçesi ile “Gözlemci Üyelik” statüsüne geçirilmelerini talep edebilirler. İlgili talep Sekretarya kararı ile 7 gün içerisinde karara bağlanır.

Üyelikten Çıkma ve Çıkarılma

EÇHA, üyelikten çıkma ve çıkarılma ilgili usul ve esasları aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. Her üye, herhangi bir gerekçe göstermeksizin Ağ üyeliğinden çıkmak için yazılı olarak istifa edebilir.
  2. İstifaya ilişkin resmi yazı ve eki, Sekretarya’ya e-posta veya kargo ile gönderilir; Sekretarya eline ulaşan dosyayı idari kontrolden geçirir ve karar organı tarafından alınan kararın, karar tarihi itibari başka bir işleme gerek duyulmaksızın üyelikten istifa etmiş sayılır. Üyeliğinin sona erdiğine dair bilgilendirme, üyeye e-posta yolu ile idari kontrolün sağladığı ve kesinleştirildiği tarihten itibaren üç gün içerisinde bildirilir.
  3. Üyeler, Ağ Kurulu veya Sekretarya’nın yazılı onayı olmadan, Ağ’ın adını kullanarak herhangi bir iş ya da işlem gerçekleştirmeyeceğini, Ağ’ı kişisel çıkar ve menfaatleri için kullanmayacağını taahhüt eder.
  4. Ağ’ın ilke ve değerlerine uygun hareket etmeyen, yazılı onay olmadan Ağ adına işlem yapan ve/ya üye sorumluluklarına aykırı davrandığı Sekretarya tarafından tespit edilen ya da Sekretarya’ya ihbar edilen üyeler üyelikten çıkarılmak için Sekretarya tarafından Ağ Kurulu oylamasına sunulur.
  5. Sekretarya, bu oylamada karar verilecek olan üye ile ilgili neden üyelikten çıkarılmak istendiğine dair kısa bir açıklamaya yer verir.
  6. Düzenlenen elektronik oylamada “Onaylıyorum” ve “Onaylamıyorum” seçeneği bulunur. “Onaylamıyorum” seçeneğini işaretleyen Ağ Kurulu üyesinin gerekçe sunması zorunludur. Gerekçesi belirtilmemiş olan oylar geçersiz sayılır.
  7. Ağ üyelerinin, üyelikten çıkarılmaları için karar yeter sayısı oylamaya katılan üyelerin oy çokluğudur. Oylamada eşitlik olması halinde oylama bir kez yenilenir; sonucun tekrar eşit olması halinde üyelikten çıkarılma kabul edilmiş sayılır.
  8. Ağ üyeliğinden çıkarılan üyeye, oylamanın kesinleştiği tarihten itibaren yedi gün içerisinde karar eposta ile bildirilir.
  9. Ağ üyeliğinden çıkan ya da çıkarılan üyeler, Ağ’ın hiçbir faaliyet ve çalışması ile proje ve yayınlarında hak iddia edemez.
  10. Ağ’dan kendi isteği ile ayrılan üyeler bir yıl, EÇHA’nın kimliğine ve mutabakat metnine aykırı davranması, EÇHA’daki amacın dışına çıkan davranışlarda bulunması nedeniyle Ağ’dan çıkarılan üyeler ise üç yıl süreyle yeniden üyelik başvurusunda bulunamazlar.

AĞ ORGANLARI

EÇHA, beş organdan meydana gelmektedir. Bunlar; Ağ Kurulu, Sekretarya, Çalışma Grupları, Uygulama Ekibi ve Çocuk Öz Savunucu Grubu’dur.

Ağ Kurulu

Ağ Kurulu’nun teşkiline ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir.

  1. Ağ Kurulu; EÇHA üyelerinin tamamından oluşur ve Ağ’ın en yetkili karar organıdır.
  2. Ağ Kurulu’na aktif ve gözlemci tüm üyeler katılabilirken, kurulda oy kullanma hakkına sadece “aktif üye” statüsünde bulunan Ağ üyeleri sahiptir.
  3. Ağ Kurulu toplantılarına her üyeden bir temsilci (gerçek kişi) katılım gösterir. Bu temsilcinin, EÇHA’ya üyelik esnasında belirlenen 2 temsilciden biri olmak zorundadır. Halihazırda bulunan temsilcisinden başka bir temsilci gönderen üyenin bu durumu kabul edilmez ve Ağ Kurulu’na katılmadığı varsayılarak oyu geçersiz sayılır.

Ağ Kurulu’nun Görev ve Yetkileri

Ağ Kurulu’nun görev ve yetkileri aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. EÇHA Sekretaryasını seçmek,
  2. Ağ’ın amacını gerçekleştirmek için sürdüreceği çalışma konu ve biçimleri hakkında Sekretarya’ya yetki vermek,
  3. Ağ faaliyetleri için bilim ve danışma kurulları ile çalışma grupları kurulması için karar almak,
  4. Ağ’a üyelik ve üyelikten çıkarılma başvurularını karara bağlamak,
  5. Sekretarya tarafından hazırlanacak olan Yıllık Faaliyet Programını görüşmek ve onaylamak,
  6. Sekretarya tarafından hazırlanacak olan 2 (İKİ) yıllık Faaliyet Raporunu görüşmek ve onaylamak,
  7. Gerekli gördüğü hallerde Sekretarya görevini üstlenen tüzel kişileri haklı sebeplerle görevinden almak ve yerine yeni Sekretarya seçimi yapmak,
  8. Ağ’ın internet sitesi ve sosyal medya sayfalarında yapılacak olan yayın ve paylaşımlar ile ilgili temel ilkeleri belirlemek,
  9. Engelliler ile ilgili yasal mevzuat düzenlemeleri hakkında görüş önerilerinde bulunmak,
  10. Engelliler veya sivil toplum hakkında yapılan ya da yapılacak olan yasal mevzuat değişiklikleri konusunda gerçekleştirilecek olan iş ve işlemlere dair karar almak,
  11. Ağ gündemine alınarak, araştırma – inceleme yapılması, rapor hazırlanması, program ve politika geliştirilmesi, proje hazırlanması, kamuoyu farkındalığı sağlanması, karar alıcı – politika geliştiricilerde baskı unsuru olunması, savunuculuk ve lobicilik çalışması yapılması talep edilen konuları görüşmek ve karara bağlamak,
  12. Ağ faaliyetleri için gerekli hallerde üyelerden talep edilecek olan ayni veya nakdi yardımları görüşmek ve karara bağlamak,
  13. Sekretarya’yı her iki yılda bir faaliyet raporları üzerinden denetlemek,
  14. Ağ’ın kapatılması kararını almak,
  15. Ağ ile ilgili görev ve yetki belirsizliği olan diğer konuları görüşmek ve karara bağlamak.

Ağ Kurulu’nda Toplantı ve Karar Alma Şekli

Ağ Kurulu’nun toplantı ve karar alma şekli ile ilgili usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir.

  1. Ağ Kurulu toplantı gündemini Sekretarya hazırlar. Üyeler, gündeme madde ekleme talebinde bulunabilir. Ek madde taleplerinin gündeme alınması zorunludur. Her aktif üye sadece 3 ek madde talebinde bulunabilecektir.
  2. Toplantı çağrısı, toplantıdan en az 15 gün önce tüm üyelere gündemi de içerecek şekilde eposta ve diğer iletişim araçları kullanılarak yapılır.
  3. Toplantı kolaylaştırıcılığı, Sekretarya üyeleri arasından ihtiyaç duyulan sayı kadar kişi tarafından yapılır.
  4. Ağ Kurulu esnasında etik dışı hareketlerde bulunan, Ağ Kurulu gidişatını olumsuz şekilde değiştiren aktif üyelerin o toplantıya katılımı engellenecektir.
  5. Ağ Kurulu olağan olarak dört ayda bir çevrimiçi araçlar veya imkanlar dahilinde yüz yüze olarak toplanır. Her yılın sonunda ise fiziksel olarak bir araya gelinmesi öngörülür. Mücbir sebepler olması halinde bu toplantı çevrimiçi araçlar kullanılarak da uzaktan yapılabilir.
  6. Yüz yüze olarak gerçekleştirilen Ağ Kurulu toplantısında toplantı yeter sayısı, üye tam sayısının yarısından bir fazladır. Ancak, ilk oturumda çoğunluk sağlanmazsa ikinci oturumda toplantı yeter sayısı aranmaz.
  7. Ağ Kurulu’nda fiziki oylamalarda aksi belirtilmedikçe oylamalar kapalı oylama ve açık sayım olarak yapılır ve karar yeter sayısı toplantıya katılan üyelerin oy çokluğudur.
  8. Sekretarya seçimleri iki yılda bir Mayıs ayında yapılır.

Sekretarya

Sekretarya’nın seçimine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir.

  1. Sekretarya, Ağ’ın icra, iletişim ve koordinasyon organıdır.
  2. Sekretarya, Ağ Kurulu tarafından iki yıllığına, 11 asıl ve 11 yedek üye olarak seçilir.
  3. EÇHA’nın sürdürülebilirliğinin sağlayabilmek için hayata geçirilen projelerin yürütücüsü ve ortağı olan üyeler, projeleri süresince Sekretarya’nın doğal üyesidir. Projeleri nedeniyle Sekretarya’da doğal üye olarak en fazla 4 üye yer alabilir. Sayının 4’ü geçmesi durumunda, her bir projenin yürütücüsü ve ortağı olan üyeler kendi aralarında seçim yaparak günün koşullarına göre belirlenen sayıda adaylarını Sekretarya’ya gönderirler.
  4. Sekretarya’da farklı engel gruplarını temsil eden üyelerin yer alması ve çeşitlilik sağlanması amaçlanır. Bu bağlamda hiçbir üye adı verilmeksizin, bu ilke Ağ Kurulu’na sunulan oylama metninde belirtilir. Ayrıca her bir adayın adının yanına çalıştığı engellilik alanının yazılması zorunludur.
  5. Sekretarya’daki herhangi üye, bir sebeple Sekretarya’dan ayrılırsa, ilgili engel grubunu temsil eden yedek üyelerden ilk sıradaki üyeden başlayarak boşalan koltuklara yerleştirme yapılır.
  6. Ağ’a ait arşiv, bilgi yönetim sistemlerinin şifreleri ve diğer bilgi ve belgeler, gönüllü bir Sekretarya üyesinde biriktirilir.

Sekretarya Görev ve Yetkileri

Sekretarya görev ve yetkileri aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. Ağ’ın yıllık faaliyet programını hazırlamak ve Ağ Kurulu’nun onayına sunmak,
  2. Ağ’ın iki yıllık faaliyet raporunu hazırlamak ve Ağ Kurulu’nun onayına sunmak,
  3. Ağ’ın kuruluş amacını gerçekleştirmek için işbu tutanakta belirlenen çalışma konu ve biçimlerine uygun olarak Ağ Kurulu’nun verdiği yetkiye istinaden faaliyette bulunmak,
  4. Ağ adına alınacak olan kararlar ile gerçekleştirilecek faaliyetlerde tüm üyelerin aktif ve etkin olarak yer almasını sağlamak,
  5. Ağ üyeleri arasında iletişim, dayanışma ve iş birliğini sağlamak,
  6. Ağ adına program ve proje yönetmek,
  7. Ağ adına kamu ve özel sektör kuruluşlarına resmi yazı, dilekçe, talep, istek ve bilgi edinme hakkı başvurularında bulunmak,
  8. Ağ Kurulu kararı ile şikâyet ve ihbar niteliğindeki başvuruları yapmak,
  9. Ağ Kurulu tarafından belirlenen ilkelere göre Ağ için web sitesi, sosyal medya sayfaları ve mobil uygulamaları ile bülten gibi her tür basılı ve elektronik yayını ilgili çalışma komisyonunun iş birliğiyle hazırlamak, güncellemek, yayınlamak,
  10. Ağ Kurulu tarafından belirlenen ilkelere göre Ağ içi ve dışı kurum ve kuruluşlardan gelen haber ve duyuruları yaygınlaştırmak,
  11. Ağ’ın gelen – giden evrak işleri ile posta ve kargo gönderilerini yapmak,
  12. Ağ adına yapılan tüm yazışmaları dosyalayarak arşivlemek ve bunları bulut sistemi ile Ağ’ın erişimine açmak
  13. Ağ’a ait tüm resmi evrak, bilgi ve belgelerin arşivi ile Ağ’a ait sunucu ve hosting gibi bilgi yönetim sistemlerinin şifrelerini, sosyal medya sayfalarının yönetimini üstlenen üyenin sekretaryadan ayrılması durumunda, bahsi geçen her türlü iş ve işlemin yönetimini yeni seçilen gönüllü Sekretarya üyesine en geç 15 gün içinde teslim etmek,
  14. EÇHA adına yürütülen projelerde alınan demirbaşların teslim tutanağı ile EÇHA Sekretarya üyelerinden birine EÇHA adına kullanılmak üzere teslim edilmesi sürecini izlemek,
  15. EÇHA adına yürütülen projelerde satın alınan demirbaşların listesini kontrol etmek,
  16. Sekretarya için yapılacak olan seçimde aday olacak üyelerin, Sekretarya görev ve sorumluluklarını yerine getirebilecek idari, mali ve lojistik imkân ve kapasite ile gerekli olan insan kaynağına sahip olmasının zorunlu olması nedeniyle adaylardan bu hususları açıklığa kavuşturacak bilgi ve belgeler adaylık sürecinde hazırlayacakları tanıtım metninde açıklamalarını talep etmek,
  17. Ağ Kurulu’nun verdiği diğer görevleri yerine getirmek.

Sekretarya Toplantı ve Karar Alma Şekli

Sekretarya’nın toplantı ve karar alma şekli ile ilgili usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. Sekretarya, olağan olarak her ayın üçüncü haftasında fiziki veya dijital araçlar kullanılarak toplanır. Toplantı gündemini uygulama ekibi hazırlar. Sekretarya üyeleri tarafından görüşülmesi talep edilen ek maddelerin gündeme eklenmesi zorunludur. Bu ek maddeleri uygulama ekibine bildirmek için Sekretarya üyelerine toplantıdan 3 gün önceye kadar süre verilecektir. Süresi içerisinde ek madde önerilerini göndermeyen üyenin, yapılacak olan toplantıda madde önerisi kabul edilmez.
  2. Uygulama ekibinin çağrısı ya da Sekretarya üyelerinin talebi üzerine olağanüstü olarak her zaman toplanabilir. Toplantı kolaylaştırıcılığı uygulama ekibi tarafından yapılır.
  3. Sekretarya toplantı yeter sayısı altı ve karar yeter sayısı da toplantıya katılan üyelerin yarısından bir fazlasıdır.

Çalışma Grupları

  1. Ağ üyelerinden oluşur.
  2. Ağ üyesi her kurumdan en az bir temsilci çalışma grubu içerisinde yer almak zorundadır.
  3. Bir üye en az bir çalışma grubunda olmalıdır. Ancak isteği doğrultusunda birden fazla çalışma grubunda yer alabilir.
  4. Her çalışma grubunda, kendisinin karar vereceği biçimde ve sürede 2 üye grup temsilcisi olarak seçilir. Bu iki temsilci, çalışma grubunun faaliyetlerinin koordine edilmesi ve faaliyetlerin takibi konusunda çalışırlar. Grup temsilcileri aynı zamanda Ağ’ın çeşitli faaliyetlerinde kendi çalışma gruplarını temsilen yer alırlar.
  5. Dört çalışma grubu vardır. Çalışma gruplar ve görevleri şu şekildedir:
    1. Yaşama Ve Gelişme Hakkı Çalışma Grubu’nun görevi: Engelli çocukların yaşama hakkı, erken tespit ve müdahale, sanitasyon, barınma ve rehabilitasyona eşit erişim ve kullanım hakkı, bu alanlardaki engellerin kaldırılması ve engelli çocukların eksiksiz gelişimine katkıda bulunabilmesi için mevcut durum tespiti için izleme çalışması yapmak, çözüm önerileri geliştirmek ve karar alıcıların bu önerileri hayata geçirmesini sağlamak için çeşitli araçlarla (imza kampanyası, kampanyalar, basın bildirileri vb.) savunu ve lobicilik faaliyetleri yapmak ve yapılanları takip etmek.
    2. Eğitim Hakkı Çalışma Grubu’nun görevi: Kapsayıcı eğitimin uygulanması için gerekli çalışmaların yapılması; engelli çocukların eğitime, özel eğitime, destekleyici okul araçlarına, okullarda su ve sanitasyona erişimi, uygun eğitim ortamlarından eşit olarak faydalanabilmeleri ve bu alanlardaki engellerin kaldırılması için mevcut durum tespiti için izleme çalışması yapmak, çözüm önerileri geliştirmek ve karar alıcıların bu önerileri hayata geçirmesini sağlamak için çeşitli araçlarla (imza kampanyası, kampanyalar, basın bildirileri vb.) savunu ve lobicilik faaliyetleri yapmak ve yapılanları takip etmek.
    3. Şiddet, İstismar ve İhmalden Korunma Çalışma Grubu’nun görevi: Aile içinde büyüme hakkı, kurumsal bakım altına alınma, sosyal yardıma erişim, ayrımcılık, her türlü istismar, şiddet ve ihmalden korunma konularında mevcut durum tespiti için izleme çalışması yapmak, çözüm önerileri geliştirmek ve karar alıcıların bu önerileri hayata geçirmesini sağlamak için çeşitli araçlarla (imza kampanyası, kampanyalar, basın bildirileri vb.) savunu ve lobicilik faaliyetleri yapmak ve yapılanları takip etmek.
    4. Sosyal ve Kültürel Hayata Katılım Çalışma Grubu’nun görevi: Sosyal ve kültürel hayata, rekreasyonel etkinliklere ve spor aktivitelerine katılma hakkının kullanımı, bu alanlarda eşit katılımın sağlanabilmesi için mevcut durum tespiti için izleme çalışması yapmak, çözüm önerileri geliştirmek ve karar alıcıların bu önerileri hayata geçirmesini sağlamak için çeşitli araçlarla (imza kampanyası, kampanyalar, basın bildirileri vb.) savunu ve lobicilik faaliyetleri yapmak ve yapılanları takip etmek.

Uygulama Ekibi

  1. Uygulama ekibi, EÇHA’nın imkanlar dahilinde ücretli olarak istihdam ettiği ve/ya Sekretarya tarafından gönüllülük esasıyla görevlendirilmiş kişi (ler) den oluşur.
  2. Uygulama ekibi, Sekretarya tarafından kendisine verilen görevleri yerine getirir.

Öz Savunucu Grubu

  1. EÇHA karar alma süreçlerinde ve faaliyetlerinde “çocuk katılımını” etkin kılmakla yükümlüdür.
  2. EÇHA engelli çocukların kendilerini ifade etme, kendilerini ilgilen konularda karar alma süreçlerine katılma ve kendi haklarını savunmalarını sağlamak için her türlü desteği vermeyi kabul eder. Bu amaçla engelli çocuklardan oluşan bir Öz Savunucu Grubu oluşturulur. Öz Savunucu Grubu’nda 27 yaşına kadar farklı engel gruplarından çocuklar yer alır.


Üyelik ve İzinler

  1. Öz Savunucu Grubu Ağ üyelerinin önereceği engelli çocuklardan ve/veya açık duyurular, çağrılar, referanslar, kişisel talepler ile gelen çocuklardan oluşur.
  2. Öz Savunucu Grubu’nda yer almak isteyen çocuklar ‘Üyelik Formu’nu doldurup EÇHA Sekretaryasına iletirler, ailelerinden “Veli / Vasi İzin Belgesi” alınır ve üyeliği başlamış olur.
  3. Öz Savunucu Grubu’nda yer alan çocuklar istedikleri zaman gruptan ayrılma hakkına sahiptir.

EÇHA Organlarında Temsilcilik

  1. Öz Savunucu Grubu kendi arasında 2 temsilci seçer. Temsilciler Ağ Kurulu’nda ve Sekretarya’da Öz Savunucu Grubu’nu temsil ederler.
  2. Temsilciler kendileri aday olabilirler veya diğer grup üyeleri tarafından aday gösterilebilirler. Toplantıya katılan çocukların yarısından bir fazlasının oyunu alan çocuklar temsilci olarak belirlenmiş olur.

Çalışma Biçimi

  1. Öz Savunucu Grubu engelli çocukların haklarını savunmak, kendilerini ilgilendiren konularda karar vermek ve kararların uygulanması için baskı grubu oluştururlar.
  2. Öz Savunucu Grubu EÇHA Ağ Kurulu ve Sekretarya çalışmalarına seçtikleri temsilciler aracılığı ile katılabilirler.
  3. Öz Savunucu Grubu 3 ayda bir olağan olarak toplanır. Toplantı koşullara göre fiziksel veya dijital araçlarla yapılır.
  4. Öz Savunucu Grubu’nun olağan toplantıları EÇHA Ağ Kurulu’nun Olağan toplantısından 15 gün önce yapılır ve alınan kararlar ve öneriler EÇHA Ağ Kurulu’na bildirilir.
  5. Öz Savunucu Grubu engelli çocuk haklarının savunulması konusunda kendi çalışmalarını yapabilirler.
  6. Öz Savunucu Grubu yapacağı çalışmalar için kolaylaştırıcı, danışman, uzman vb. kişileri davet edebilir.

Kolaylaştırıcı

  1. Öz Savunucu Grubu toplantılarında, çocuklar kendi kolaylaştırıcılıklarını yapabilecekleri gibi EÇHA üyeleri arasından çocuk öz savunuculuğu konusunda deneyimli 2 adet üye gönüllülük esasıyla grup toplantılarına kolaylaştırıcılık yapabilir.
  2. Kolaylaştırıcı olan üyeler veya kişiler, çocuklar üzerinde baskı mekanizması yaratamaz.

EÇHA’nın Yükümlülükleri

  1. EÇHA’nın diğer organları, Öz Savunucu Grubu aracılığı ile çocuk katılımını sağlamak, çocukların aktif katılımı için her türlü desteği vermek, Öz Savunucu Grubu’nun çalışmalarını kolaylaştırmakla yükümlüdür.
  2. EÇHA Ağ Kurulu Öz Savunucu Gruptan gelen karar ve önerileri dikkate alır.
  3. Ağ Kurulu ve Sekretarya engelli çocukları ilgilendiren önemli konularda Öz Savunucu Gruptan bilgi, görüş ve danışmanlık istemek, toplantılarına Öz Savunucu Grup temsilcilerini davet etmekle yükümlüdür.
  4. Öz Savunucu Grubu’nun yapacağı çalışmalar EÇHA Sekretaryası tarafından yürütülür; çalışmalar için gerekli olan bütçe olanaklar ölçüsünde EÇHA tarafından karşılanır.

Çeşitli Hükümler

Başka Kurum ve Kuruluşlarla İş Birliği

  1. EÇHA üyesi olsun veya olmasın herhangi bir kurum/kuruluşun EÇHA ile veya EÇHA üyelerine yönelik çalışmalar yapması işin niteliğine göre Sekretarya veya Ağ Kurulu’nun onayı ile olur.
  2. EÇHA üyesi olsun veya olmasın herhangi bir kurum/kuruluş; Ağ üyelerine yönelik eğitim, seminer, webinar, tanıtım vb. bir etkinlik gerçekleştirmek isterse, bunun için etkinlikten en az 10 gün önce yazılı olarak Sekretarya’ya başvuru yapar. Sekretarya Ağ Kurulu’nun verdiği yetki ile bu başvuruya 7 gün içinde olumlu veya olumsuz yanıt verir.
  3. EÇHA üyesi olsun veya olmasın herhangi bir kurum/kuruluşun gündemdeki herhangi bir konuya ilişkin basın açıklaması, imza kampanyası, gösteri vb. etkinliğine EÇHA’yı davet etmek istenmesi durumunda, daveti Sekretarya’ya etkinlikten en az 10 gün önce yazılı şekilde yapar. Sekretarya başvuruyu 7 gün içinde değerlendirerek Ağ Kurulu’nun onayına sunar.
  4. EÇHA üyesi olsun veya olmasın herhangi bir kurum/kuruluş, herhangi bir eğitim, kongre, seminer, çalışma toplantısı vb. etkinliğe EÇHA’yı davet etmesi durumunda Sekretarya değerlendirme yapar; uygun bulması halinde 7 gün içinde Ağ Kurulu üyelerinden konuya uygun bir üye kuruluş temsilcisinin katılımı için koordinasyonu sağlar.
  5. EÇHA üyesi olsun veya olmasın herhangi bir kurum/kuruluş EÇHA ile ortak yapmak istediği bir çalışma veya proje için önerisini Sekretarya’ya etkinlikten en az 10 gün önce yazılı olarak sunar; Sekretarya’nın ön değerlendirmesinin öneri Ağ Kurulu’na sunulur. Nihai karar Ağ Kurulu tarafından verilir.

Mali Kaynaklar

Mali kaynak ve harcamalara ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. Ağ’ın tüzel kişiliği bulunmadığı için doğrudan bütçesi bulunmamaktadır.
  2. Ağ adına yapılacak olan faaliyetler, Sekretarya ve diğer üye tüzel kişiler tarafından sağlanacak olan mali finansman ve Ağ adına yürütülecek olan proje finansmanları ile stratejik ortaklar, çözüm ortakları ve destekçiler tarafından sağlanan ayni ve nakdi destekler ile gerçekleştirilecektir.
  3. EÇHA üyeleri harcamanın alınan karar doğrultusunda ve mali kurallara uygun olarak özenle harcanmasının takibinden sorumludur.
  4. Ağ adına proje başvurusunda bulunacak üye tüzel kişiler proje önerisini Sekretaryaya sunarlar, proje önerisi sekretarya tarafından incelendikten sonra ağ kurulunun onayına sunulur. Proje hibe almaya hak kazanması halinde proje koordinatör ve ortak kuruluşlar EÇHA adına projeyi yürütme bilinciyle hareket ederler.
  5. Proje yürüten tüzel kişiler harcamalarını yaparken donör kuruluşun hukuki kurallarına göre hareket etmekle yükümlüdür. Ayrıca yıllık olarak Ağ Kurulu’na faaliyet raporu ve mali rapor verirler.
  6. EÇHA üyesi tüzel kişiler, sponsorlar veya farklı donör kuruluşlar tarafından EÇHA adına bir harcama yapılabilmesi için, bu kuruluşların EÇHA Sekretaryası’na başvuru yapması gerekmektedir. Başvuru Sekretarya tarafından Ağ Kurulu’na iletilir, Ağ Kurulu’nun onayı ile harcama yapılması kabul edilir.
  7. Bu tür harcamalar harcamayı yapan kuruluşun bağlı olduğu hukuki kurallara göre yapılır. Bu kuruluşlar harcamalarına ilişkin Ağ Kurulu’na mali rapor ve faaliyet raporu verirler.

Hukuki Sorumluluk

Ağ adına gerçekleştirilecek iş ve işlemlerde hukuki sorumluluk ile ilgili usul ve esaslar aşağıda belirtildiği gibidir:

  1. Ağ adına Ağ Kurulu’nun verdiği yetkiye dayanarak Sekretarya kararı ile gerçekleştirilen tüm iş ve işlemlerde Sekretarya’yı oluşturan tüzel kişiler müştereken sorumludur.
  2. Ağ adına yürütülen projelerde başvuru sahibi, eş başvuran vb. sıfatlarla proje yönetimine katılan tüzel kişi veya kişiler hibe veren kuruluşun hukuki kurallarına göre sorumludur.
  3. Ağ adı ve logosu ile yapılan basın açıklaması, basın bildirisi, imza kampanyası vb. faaliyetlerde ilgili etkinliğe imza atan üyeler sorumludur.
  4. Ağ’a üye olan ve/ya olmayan kurum/kuruluş/örgütlerin EÇHA’ya ait sosyal medya hesaplarında veya web sitesinde paylaşılan içerikleri “Bu içerik <> tarafından hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla <> sorumluluğu altındadır ve Engelli Çocuk Hakları Ağı’nın görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.” ibaresi ile paylaşılır.

Etik Sorumluluk

EÇHA ve üyeleri aşağıdaki etik kurallar çerçevesinde hareket ederler:

  1. Fırsat eşitliğini gözetmek.
  2. Hesap verebilir ve şeffaf olup dürüst ve tutarlı hareket etmek.
  3. Diğer üye örgütlere saygılı ve düşünceli şekilde davranmak.
  4. Bir üye örgüt ile ilgili kanıt edilebilir hata davranışları Ağ’a bildirmek.
  5. Ağ adına katıldığı toplantılarda kendi kurumunun adını değil Ağ’ın adını kullanmak.
  6. Ticari amaçlarla ya da aynı/ nakdi kişisel kazanç sağlamak için ya da EÇHA Ağ Kurulu’nca yetkilendirilmeyen hiçbir durumda Ağ’ın adını ve saygınlığını kullanmamak.